Άγραφα Ευρυτανίας

Τα Άγραφα έχουν ακόμα στον πυρήνα τους την αυθεντική ελληνική επαρχία. Αποτελούν ακόμα και σήμερα ένα προορισμό αλλιώτικο, για ταξιδιώτες που θέλουν να ανακαλύψουν κάτι παλιό, που ονειρεύονται να μην δουν τηλεόραση, να σβήσουν το laptop, να χαθεί το σήμα από το κινητό τους, να τους ξυπνούν το πρωί τα κοκόρια, να πίνουν καφέ στο καφενείο παρέα με τους παππούδες και να τρώνε ότι έχει η κατσαρόλα σε ταβέρνες χωρίς μενού. Ένα τόπο που ακόμη και όταν πάρεις την απόφαση να πας, αποτελεί μια μικρή Οδύσσεια! Ο δρόμος δεν είναι εύκολος, είναι το τελευταίο εμπόδιο για την αυθεντική εμπειρία χωρίου. Λένε ότι, όταν ο Θεός έφτιαχνε τον κόσμο, πήρε μια χούφτα χώμα και το πέρασε στην σήτα, το εύφορο πέρασε από αυτήν και έγιναν οι κάμποι ενώ οι πέτρες και τα χοντράδα έπεσαν στη γη και γεννήθηκαν τα Άγραφα. Τα Άγραφα είναι ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας. Είναι χτισμένα σε υψόμετρο 840 μέτρων στην καρδιά της οροσειράς των Αγράφων.  Ανήκουν στον καλλικρατικό δήμο Αγράφων ενώ μέχρι το 2010 αποτελούσαν την έδρα του καποδιστριακού δήμου Αγράφων και παραδοσιακό κέντρο της περιοχής στην βόρεια Ευρυτανία. Ο πληθυσμός τους, σύμφωνα με την Απογραφή του 2011, είναι 310 κάτοικοι. Τα Άγραφα εξακολουθούν να μην συνδέονται με ασφαλτοστρωμένο δρόμο με την γύρω περιοχή. Η σύνδεσή των Αγράφων γίνεται με χωματόδρομο μήκους 26 χλμ από το χωριό Κρέντης ή εναλλακτικά από την Λίμνη Πλαστήρα μέσω του χωριού Βραγγιανά. Απέχουν 68 χλμ. από το Καρπενήσι. 

Κατά την διάρκεια του ταξιδιού θα μετράτε βουνοκορφές και θα ακολουθείτε με το μάτι την πορεία του Αγραφιώτη.

θα σας κοπεί η ανάσα βλέποντας τον γκρεμό να απλώνετε κάτω από τα πόδια σας. θα περάσετε πέτρινες γέφυρες, ρυάκια, 

ξωκλήσια, πλατάνια, μοναστήρια κρυμμένα μες το βουνο, πεύκα και αλεπούδες, αλλά κυρίως θα διασχίσετε ένα δρόμο 

απότομο, δύσκολο και τραχύ. 

   Τ'  Άγραφα περιβάλλονται από σπουδαία βουνά που είναι συνδεδεμένα με την ιστορία, τις μάχες κατά των Τουρκαλβανών, τους θρύλους, τα παραμύθια, τις παροιμίες, τις παραδόσεις, τα δημοτικά τραγούδια και τα λημέρια των κλεφταρματωλών και ιδιαίτερα του ξακουστού θρυλικού Ήρωα και εθνομάρτυρα, Αντώνη Κατσαντώνη.     Τ'  Άγραφα δυστυχώς κάηκαν το 1942 από τους Ιταλούς και ξανακτίστηκαν διατηρώντας την παραδοσιακή τους αρχιτεκτονική. Το μόνο κτήριο που διασώθηκε είναι το παλιό Δημαρχείο(κτίστηκε το 1921). Επίσης εκεί γεννήθηκαν και πολλά δημοτικά τραγούδια, και οι ντόπιοι λένε πως υπάρχουν ξέφωτα που αν κάνεις ησυχία όλο και κάποιο στίχο θα ακούσεις να κάνει ηχώ. Γύρω από τα Άγραφα υπάρχουν πολλά φαράγγια που στολίζουν τον ποταμό Αγραφιώτη και τους παραποτάμους του. Φτάνοντας εκεί θα καταλήξετε στην μέση του χωρίου χωρίς να το καταλάβετε, μπροστά από το Δημαρχείο των Αγράφων είναι η μεγάλη πλακόστρωτη πλατεία με τα πελώρια αιωνόβια πλατάνια και τις δροσερές βρύσες. Τ'  Άγραφα είναι ένα μοναδικό χωριό, πνιγμένο στη βλάστηση και τα νερά, ένας μοναδικός τόπος για αποδράσεις και γνωριμία με την αληθινή φύση και την πραγματική ορεινή εμπειρία. Στ'  Άγραφα υπάρχουν πολλές εκκλησίες. Στο κέντρο του χωριού ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκκλησίες του Αγίου Δημητρίου (κτίστηκε το 1900) που είναι και ο προστάτης Άγιος του χωριού, η παμπάλαια εκκλησία του Άγίου Γεωργίου (κτίστηκε το 1610)  με σπάνιες αχρονολόγητες τοιχογραφίες και η εκκλησία της Παναγίας(κοίμησης της Θεοτόκου)  (κτίστηκε το 1600) σε ύψος 980 μέτρα (στο καραούλι του χωριού). Στο δρόμο για τον Αγ. Νικόλαο βρίσκεται και η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα. Στο συνοικισμό κορφιάδες οι εκκλησίες του Αγίου Αθανασίου και της Αγίας Παρασκευής. 

Στις εκκλησίες των Αγράφων τελευταία προστέθηκε και η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας, στον ομώνυμο λόφο. Στoν συνοικισμό Σάϊκα υπάρχει το μοναστήρι της Αγίας τριάδας που κτίστηκε το 1641. Από τα αξιοθέατα του χωριού αξίζει να επισκεφθούμε τον νερόμυλο, που λειτουργεί ως χώρος αναψυχής και ταβέρνα. Όσο για τους φίλους της ορειβασίας, έχουν τη δυνατότητα να φτάσουν στο φαράγγι του Αγραφιώτη που έχει ενταχθεί στο «Νατούρα 2000», το φαράγγι Χοντέικα, τη θέση Βελή όπου ο Κατσαντώνης είχε σκοτώσει το Βεληγκέκα το 1807, τις πολεμίστρες του Κατσαντώνη στο Βουϊδόρεμα της Χρύσως, το μνημείο του εμφυλίου πολέμου στη Νιάλα όπου από τον παγετό βρέθηκαν αντάρτες και στρατιώτες νεκροί, αγκαλιασμένοι, το Μουμτζέλι παλιό κάστρο καραούλι και το βουνό Κουκουρούντζος.